Η Θετική Εκπαίδευση προάγει την ευζωία του σκύλου

2017-04-11

Operant Conditioning:

Τις τελευταίες δεκαετίες οι μοντέρνοι εκπαιδευτές χρησιμοποιούν όλο και αυξανόμενα, θετικές τεχνικές εκπαίδευσης βασισμένες κυρίως σε δύο από τις τέσσερις αρχές εκπαίδευσης οι οποίες αναπτύχθηκαν στη δεκαετία του 1930 από τον συμπεριφορικό επιστήμονα B.F. Skinner. Πριν ξεκινήσετε τη θετική σας εκπαίδευση είναι σημαντικό να γνωρίζετε τουλάχιστον τις βασικά στοιχεία των θεωριών του Skinner. Ο Skinner προσδιόρισε αυτές τις αρχές οι οποίες σήμερα είναι γνωστές με τον όρο Operant Conditioning. (Ονομάζεται έτσι επειδή το υποκείμενο(ο σκύλος που εκπαιδεύετε) μπορεί να διαχειριστεί το περιβάλλον με τη συμπεριφορά του. Μπορεί να κάνει διάφορα πράγματα να συμβούν είτε καλά είτε κακά επιλέγοντας απλά να κάνει πράξεις οι οποίες είτε θα επιβραβευτούν ή θα προκαλέσουν την τιμωρία. Περιγράφοντας αυτές τις αρχές, οι συμπεριφοριστές χρησιμοποιούν τις λέξεις θετική, αρνητική, ενίσχυση, και τιμωρία. Σε καθημερινή χρήση η λέξη θετική συνήθως σημαίνει κάτι καλό και η αρνητική κάτι κακό. Η τιμωρία θεωρείται κακή και συχνά περιλαμβάνει και σωματική πίεση και η ενίσχυση σημαίνει να ενδυναμώσεις κάτι. Για τους συμπεριφοριστές όμως οι ίδιες λέξεις έχουν κάπως διαφορετική έννοια. Για έναν συμπεριφοριστή η τιμωρία είναι κάτι το οποίο μειώνει τις πιθανότητες να επαναληφθεί μία πράξη ενώ η ενίσχυση είναι κάτι το οποίο αυξάνει τις πιθανότητες η πράξη να ξανασυμβεί. Όταν κάτι προστίθεται αυτό το ονομάζουν θετικό είτε αυτό είναι κάτι το οποίο είναι επιθυμητό π.χ. μια λιχουδιά ή ένα παιχνίδι, είτε είναι κάτι αρνητικό όπως μία παρατήρηση για συμμόρφωση, προφορική ή σωματική. Αντιθέτως, κάθε φορά που κάτι αφαιρείται αυτό το αποκαλούν αρνητικό. Και πάλι μπορεί να είναι η απομάκρυνση κάτι καλού (κέρασμα, παιχνίδι, η επιβράβευση του ιδιοκτήτη) ή κάτι κακού- ανεπιθύμητου όπως μπορεί να είναι ο πνίχτης ή τσίμπημα στο αυτί. Όταν συνδυάζονται αυτοί οι όροι, το αποτέλεσμα είναι οι παρακάτω τέσσερις αρχές της θεωρίας Operant Conditioning.

Θετική τιμωρία: Η συμπεριφορά του σκύλου προκαλεί μία ανεπιθύμητη ενέργεια με αποτέλεσμα η διαγωγή του να χειροτερέψει. Το κουτάβι ουρεί μέσα στο σπίτι με αποτέλεσμα ο ιδιοκτήτης του να του φωνάζει και να τον βγάζει έξω. Το να μαλώσεις και να βγάλεις το σκύλο έξω μπορεί να μειώσει τις πιθανότητες να ξαναουρήσει το σκυλί μπροστά στον ιδιοκτήτη του. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι ο σκύλος θα σταματήσει να ουρεί γενικά μέσα στο σπίτι.

Θετική ενίσχυση: Η συμπεριφορά του σκύλου προκαλεί μία θετική πράξη. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα η διαγωγή του να βελτιωθεί. Το κουτάβι ουρεί έξω σε ένα προσδιορισμένο σημείο, έτσι ο ιδιοκτήτης λέει «ναι» με χαρούμενο τόνο και δίνει στο σκύλο ένα μπισκότο. Δίνοντας στο σκύλο μία λιχουδιά ακριβώς τη στιγμή που έκανε αυτό που έπρεπε( να ουρήσει έξω), αυξάνει τις πιθανότητες το σκυλί να ξαναπάει στο ίδιο σημείο το οποίο έχει οριστεί σαν χώρος τουαλέτας.

Αρνητική τιμωρία: Η συμπεριφορά του σκύλου κάνει κάτι καλό να εξαφανιστεί με πιθανό αποτέλεσμα η συμπεριφορά του να χειροτερεύσει. Το κουτάβι πηδάει επάνω στον ιδιοκτήτη με σκοπό να του τραβήξει την προσοχή και ο ιδιοκτήτης του γυρίζει την πλάτη. Είναι πολύ πιθανό το κουτάβι να μην ξαναπηδήξει επάνω του εάν η συμπεριφορά του προκαλεί την αδιαφορία του ιδιοκτήτη.

Αρνητική Ενίσχυση: Η συμπεριφορά του σκύλου προκαλεί την απομάκρυνση κάποιου ανεπιθύμητου συναισθήματος. Το σκυλί πνίγεται όταν τραβάει το λουρί γιατί ο πνίχτης το πιέζει. Για αυτόν το λόγο σταματάει να τραβάει το λουρί και έτσι σταματάει να πνίγεται. Είναι πολύ πιθανό ο σκύλος να μην ξανατραβήξει το λουρί την επόμενη φορά(εκτός και αν η επιθυμία του να πηγαίνει προς όποια κατεύθυνση θέλει, είναι πιο δυνατή από το να μη θέλει να ξανανιώσει ότι πνίγεται).

Όλα τα ζώα, συμπεριλαμβανομένων και των σκύλων αλλά και των ανθρώπων μπορούν να διδαχθούν από οποιαδήποτε από αυτές τις τέσσερις αρχές. Όλοι μας θέλουμε να προκαλέσουμε μόνο καλά πράγματα να συμβούν και να αποφύγουμε οτιδήποτε μας προκαλεί κάποιο αρνητικό συναίσθημα. Εξαναγκαστικές μέθοδοι οι οποίες περιλαμβάνουν εκτεταμένη χρήση θετικής τιμωρίας και αρνητικής ενίσχυσης έχουν επικρατήσει τον τελευταίο αιώνα επειδή είναι αποτελεσματικές με αρκετούς σκύλους. Για αυτό το λόγο χαρακτηρίζονται επιτυχημένες. Παρόλα αυτά η εκπαίδευση με βάση την επιβολή βίας κρύβει πολλές παγίδες και εξαιτίας αυτών των παγίδων οι εκπαιδευτικές μέθοδοι με βάση την τιμωρία δεν είχαν αποτέλεσμα σε έναν μεγάλο αριθμό σκύλων, ούτε στους ιδιοκτήτες τους. Λόγω του ότι οι άνθρωποι νοιάζονται για τα σκυλιά τους, νιώθουν άσχημα όταν τα τιμωρούν. Οι θετικές μέθοδοι και σας βοηθούν να νιώσετε καλά όσο εκπαιδεύετε το σκύλο σας και είναι αποτελεσματικές.

The CBE